الگوهای تکرارشونده
چرا در رابطههای متفاوت، به یک نقطهی آشنا میرسیم؟ چون آنچه تکرار میشود، آدمها نیستند؛ الگوهایی است که از گذشته با خود آوردهایم.
میگن: گذشته، گذشته اما گذشته تاریخ من است و اگر تاریخم مرور نشود تکرار خطا حتمیست! ملالت امروزم توان ملامت آینده نیست!
شاید برای شما هم پیش آمده باشد: آدمها عوض میشوند، شهرها عوض میشوند، حتی خودتان عوض میشوید، اما داستان به همان جای همیشگی میرسد. همان دلخوری، همان فاصله، همان جملهی «باز هم؟».
بسیاری از مشکلاتی که امروز در روابط و احساسات خود تجربه میکنیم، ریشه در تجربیات گذشتهی ما دارند. در جلسات درمانی، ما به جای پرداختن به علائم سطحی، به اعماق روان سفر میکنیم.
تغییر جغرافیا، تاریخ را عوض نمیکند
ما اغلب برای رهایی از یک الگو، صحنه را عوض میکنیم: رابطهی تازه، شغل تازه، شهر تازه. اما الگو در صحنه نیست؛ در ماست. تا زمانی که فهمیده نشود، در هر صحنهی تازهای دوباره اجرا میشود.
زندگی «رفتن» است! وقتی اختیار «ماندن» نداری چه فرقی میکند به کجا بروی؟! تغییر «جغرافیا» «تاریخت» را رقم نخواهد زد! فقط… ورق میزند «نماندنی»ها را!
الگوها معمولاً از تجربههای اولیه میآیند: از اینکه در کودکی چگونه دیده شدیم، چگونه آرام شدیم، و چه چیزی را یاد گرفتیم که برای دوستداشتهشدن باید پنهان کنیم. اینها بیآنکه بدانیم، به قاعدههای نانوشتهی رابطههای بزرگسالیمان تبدیل میشوند.
ریشهیابی بهجای سرزنش
شناختن الگو با سرزنش خود فرق دارد. سرزنش میگوید «باز هم خراب کردی»؛ ریشهیابی میپرسد «این واکنش، اولین بار کجا به کارت آمد؟». پرسش دوم است که راه را باز میکند.
- الگو را نامگذاری کنید: در لحظههای تنش، معمولاً چه میکنید؟ میروید، میجنگید، یا خاموش میشوید؟
- بپرسید این واکنش در گذشته از شما در برابر چه چیزی محافظت میکرده است.
- بپذیرید که آن واکنش روزی هوشمندانه بوده؛ فقط دیگر به کار امروز نمیآید.
تجربه، وقتی فهمیده نشود، فقط نام مستعاری برای خطای تکرارشده است. اما وقتی مرور شود، به دانایی تبدیل میشود. و از همینجاست که سفر به اعماق آغاز میشود.
تجربه نام مستعاری است که روی خطاهایمان میگذاریم، اگر حقیقت داشت، نه بارها تکرار میشد و نه تاریخ به وجود میآمد. تاریخ، سند تکرار «نادانی» ماست.
نوشتهی شقایق کشاورز · روانشناس و مشاور